Dobra wiara (bona fides) to jedna z najważniejszych klauzul generalnych i zasad interpretacyjnych w prawie prywatnym. Oznacza ona usprawiedliwione w danych okolicznościach przekonanie podmiotu, że przysługuje mu określone prawo lub że jego działanie jest w pełni zgodne z prawem, mimo obiektywnie istniejącego błędu.
Domniemanie dobrej wiary i ciężar dowodu
Polski ustawodawca w art. 7 Kodeksu cywilnego wprowadził bezwzględne domniemanie dobrej wiary. Oznacza to, że sąd musi traktować podmiot jako działający w dobrej wierze, dopóki strona przeciwna nie wykaże mu złej wiary (czyli wiedzy o braku uprawnienia lub rażącego niedbalstwa). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2022 r. (sygn. akt II CSKP 104/22) wskazał, że obalenie domniemania dobrej wiary wymaga przedstawienia jednoznacznych dowodów na to, iż dana osoba w momencie dokonywania czynności wiedziała o rzeczywistym stanie prawnym bądź przy zachowaniu przeciętnej staranności mogła tę wiedzę powziąć.
Znaczenie w obrocie prawnym
Instytucja ta chroni pewność obrotu i bezpieczeństwo osób trzecich, m.in. przy zasiedzeniu nieruchomości, nabyciu rzeczy od osoby nieuprawnionej czy ochronie praw lokatorów. Stanowi barierę przed negatywnymi konsekwencjami drobnych uchybień formalnych.