Przedawnienie roszczeń majątkowych polega na tym, że po upływie określonego w ustawie czasu ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje (dłużnik), może uchylić się od jego zaspokojenia, podnosząc zarzut przedawnienia. Jest to kluczowa instytucja stabilizująca stosunki społeczne i zapobiegająca dochodzeniu roszczeń po wielu latach.
Terminy przedawnienia i zasady obliczania
Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego (po nowelizacji), ogólny termin przedawnienia roszczeń wynosi 6 lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. (sygn. akt I ACa 451/22) podkreślił, że zarzut przedawnienia jest prawem kształtującym dłużnika i sąd nie może uwzględnić go z urzędu w sporach między przedsiębiorcami, chyba że dłużnik jest konsumentem (wtedy sąd bada przedawnienie z urzędu).
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia
Bieg przedawnienia może ulec przerwaniu (np. przez uznanie roszczenia przez dłużnika lub podjęcie czynności przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia) lub zawieszeniu (np. z powodu siły wyższej). Po każdym przerwaniu bieg przedawnienia rusza na nowo.